‘‘Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi – ‘yāva bālā ime paccantajanapadāmanussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantī’ti. Tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi. Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi – ‘yadā kira, bho, ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato [vāyosahagato (syā.)] ca vāyusahagato ca, tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti, yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṃ saṅkho saddaṃ karotī’ti. Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca, tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ passati, sotenapi saddaṃ suṇāti, ghānenapi gandhaṃ ghāyati, jivhāyapi rasaṃ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati, manasāpi dhammaṃ vijānāti. Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato, tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti, cakkhunāpi rūpaṃ na passati, sotenapi saddaṃ na suṇāti, ghānenapi gandhaṃ na ghāyati, jivhāyapi rasaṃ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati, manasāpi dhammaṃ na vijānāti. Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu – ‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti [vipākoti, paṭhamabhāṇavāraṃ (syā.)].
‘‘Atha kho, rājañña, tassa saṅkhadhamassa etadahosi –
“왕자여, 그러자 나팔수는 이와 같이 생각했습니다. –
“태수여, 그러자 그 고동을 부는 사람에게 이런 생각이 들었습니다. –
‘yāva bālā ime paccantajanapadāmanussā, kathañhi nāma ayoniso saṅkhasaddaṃ gavesissantī’ti.
‘이 변방의 사람들은 얼마나 어리석은가! 어찌 그들은 이치에 맞지 않게 나팔소리를 찾는가!’라고.
‘이 변방에 사는 사람들은 참으로 바보들이로구나. 어떻게 지혜롭지 못하게 고동소리를 찾는가?’라고.
Tesaṃ pekkhamānānaṃ saṅkhaṃ gahetvā tikkhattuṃ saṅkhaṃ upalāpetvā saṅkhaṃ ādāya pakkāmi.
그래서 그는 그들이 보는 앞에서 나팔을 가지고 세 번 나팔을 분 뒤에 나팔을 가지고 그곳을 떠났습니다.
그래서 그는 그들이 보는 앞에서 고동을 쥐고 세 번 고동을 분 뒤 고동을 가지고 떠났습니다.
Atha kho, rājañña, tesaṃ paccantajanapadānaṃ manussānaṃ etadahosi –
왕자여, 그러자 그 변방의 사람들은 이와 같이 생각했다. –
태수여, 그러자 그 변방에 사는 사람들은 이런 생각이 들었습니다. –
‘yadā kira, bho, ayaṃ saṅkho nāma purisasahagato ca hoti vāyāmasahagato [vāyosahagato (syā.)] ca vāyusahagato ca, tadāyaṃ saṅkho saddaṃ karoti,
‘오, 이 나팔이라는 것은 사람과 함께 작용하고 노력과 함께 작용하고 바람과 함께 작용할 때에 그 나팔이 소리를 내는 것이다.
‘오, 참으로 이 고동이라는 것은 사람이 함께 하고 노력이 함께 하고 바람이 함께 할 때 소리를 내는구나.
yadā panāyaṃ saṅkho neva purisasahagato hoti na vāyāmasahagato na vāyusahagato, nāyaṃ saṅkho saddaṃ karotī’ti.
나팔이라는 것은 사람과 함께 작용하지 않고 노력과 함께 작용하지 않고 바람과 함께 작용하지 않을 때에는 그 나팔이 소리를 내지 못하는 것이다.’라고.
그러나 이 고동은 사람이 함께 하지 않고 노력이 함께 하지 않고 바람이 함께 하지 않으면 절대로 소리를 내지 않는구나.’라고.
Evameva kho, rājañña, yadāyaṃ kāyo āyusahagato ca hoti usmāsahagato ca viññāṇasahagato ca,
왕자여, 이와 마찬가지로 이 몸은 수명과 함께 작용하고 온기와 함께 작용하고 의식과 함께 작용할 때에,
태수여, 그와 같이 이 몸도 바람과 함께 하고 온기와 함께 하고 알음알이와 함께 할 때는,
tadā abhikkamatipi paṭikkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti,
나아가고, 물러나고, 서고, 앉고, 눕고,
나아가고 물러나고 서고 앉고 눕고,
cakkhunāpi rūpaṃ passati, sotenapi saddaṃ suṇāti, ghānenapi gandhaṃ ghāyati, jivhāyapi rasaṃ sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ phusati, manasāpi dhammaṃ vijānāti.
시각으로 형상을 보고, 청각으로 소리를 듣고, 후각으로 냄새를 맡고, 미각으로 맛을 맛보고, 촉각으로 감촉을 느끼고, 정신으로 사실을 인식합니다.
눈으로 형상을 보고, 귀로 소리를 듣고, 코로 냄새를 맡고, 혀로 맛을 보고, 몸으로 감촉을 촉감하고, 마노로 법을 압니다.
Yadā panāyaṃ kāyo neva āyusahagato hoti, na usmāsahagato, na viññāṇasahagato,
그러나 이 몸은 수명과 함께 작용하지 않고 온기와 함께 작용하지 않고 의식과 함께 작용하지 않을 때에는,
그러나 이 몸도 바람과 함께 하지 않고 온기와 함께 하지 않고 알음알이와 함께 하지 않을 때는,
tadā neva abhikkamati na paṭikkamati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti,
결코 나아가지 못하고, 물러나나지 못하고, 서지 못하고, 앉지 못하고, 눕지 못하고,
나아가지도 않고 물러나지도 않고 서지도 않고 앉지도 않고 눕지도 않고,
cakkhunāpi rūpaṃ na passati, sotenapi saddaṃ na suṇāti, ghānenapi gandhaṃ na ghāyati, jivhāyapi rasaṃ na sāyati, kāyenapi phoṭṭhabbaṃ na phusati, manasāpi dhammaṃ na vijānāti.
시각으로 형사을 보지 못하고, 청각으로 소리를 듣지 못하고, 후각으로 냄새를 맡지 못하고, 미각으로 맛을 맛보지 못하고, 촉각으로 감촉을 느끼지 못하고, 정신으로 사실을 인식하지 못합니다.”
눈으로 형상을 보지 못하고, 귀로 소리를 듣지 못하고, 코로 냄새를 맡지 못하고, 혀로 맛을 보지 못하고, 몸으로 감촉을 촉감하지 못하고, 마노로 법을 알지 못합니다.
Imināpi kho te, rājañña, pariyāyena evaṃ hotu –
[깟싸빠]“왕자여, 그대는 이런 이유로 이렇게 생각해야 합니다. –
태수여, 이러한 방법을 통해서도 이렇게 말해야 합니다. –
‘itipi atthi paro loko, atthi sattā opapātikā, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’ti [vipākoti, paṭhamabhāṇavāraṃ (syā.)].
‘저 세상도 있고, 홀연히 생겨나는 화생의 뭇삶도 있고, 선행이나 악행도 있고, 업의 과보도 존재한다.’”라고.
‘이런 [이유로] 저 세상이란 존재한다. 화생하는 중생도 존재한다. 선행과 악행의 업들에 대한 열매도 과보도 존재한다.’”라고.